Sağlık

Kanser Nedir? Kanserin Evreleri ve Belirtileri Nelerdir?

     Kanser; hastalıklı hücrelerin düzensiz ve kontrolsüz şekilde çoğalması ve sağlıklı hücrelere yer bırakmaması ile başlar. Düzensiz olarak bölünüp çoğalan bulundukları böle dışına da yayılabilen kötü huylu ur biçimindeki bütün doku bozukluklarının genel adıdır. 100’den fazla kanser tipi vardır ve hepsi anormal hücrelerin çoğalmasıyla başlar.

Kontrolsüz çoğalan kanser hücreleri birikerek tümör kitlelerini (ur) oluştururlar. Oluşan tümörler sağlıklı dokuları sıkıştırabilir, içine sızabilir ve tahrip edebilirler. Kanser hücreleri oluşturdukları tümörden ayrılabilir ve vücudun diğer bölümlerine de kan veya lenf dolaşımı aracılığıyla gidebilirler. Burada da büyümeye devam eder ve tümör kolonileri oluştururlar. Kanserin bu şekilde vücudun diğer bölümlerine de yayılıp çoğalmasına “metastaz” denir.

Kanser tek bir hastalık değildir ve birçok türü mevcuttur. Meme, prostat, rahim, karaciğer, kalınbağırsak ve deri kanseri gibi birçok türevleri vardır.

Normal Doku Yoluyla Büyüyen Kanser Hücresi
Normal Doku Yoluyla Büyüyen Kanser Hücresi

KANSERİN BAŞLICA NEDENLERİ

Sigara ve Diğer Tütün Ürünleri

Sigara kanser için bilinen başlıca nedenlerden biridir. Akciğer kanseri, ağız boşluğu (dil, boğaz),  yemek borusu, karaciğer böbrek, pankreas, yumurtalık, rahim ağzı, mide ve bağırsak kanseri ve lösemi ye neden olmaktadır ve tüm kanserlerin üçte birinden sorumludur. Tütün ürünlerini kullanmak bu kanser türlerinin oluşması riskini arttırmaktadır.

Kötü Beslenme- Aktif Olmama

Aşırı vücut ağırlığı, alkol kullanımı, kötü beslenme ve aktif olmama kanser riskini sandığınızdan çok daha fazla arttırmaktadır. Aşırı kilo almak ve şişmanlık bazı kanser türlerine yakalanma riskini arttırmaktadır. Bunların başında pankreas ve böbrek kanseri, meme, rahim ve kalınbağırsak kanseri gelmektedir.

Radyasyon

Ultraviyole radyasyonun temel kaynağı güneştir. Bunun yanında solaryum, fototerapi cihazları, elektrik lambaları da mor ötesi ışınlar vermektedir. Ultraviyole ışınları doğrudan cilt üzerinde DNA hasarı ve cilt kanserine yol açarlar. Uzun süreli ve tehlikeli saatlerde güneş altında kalmak da cilt kanserine yakalanma riskini arttırır.

Enfeksiyonlar

Son zamanlarda Hepatit B, C, insan popiloma virüs ve benzeri bakteriler ve parazitler çeşitli kanser türleri için risk oluşturmuştur. Enfeksiyonlarda kansere yol açabildikleri gibi bazı enfeksiyonlardan aşı ile korunabilir (karaciğer kanseri, rahim ağzı kanseri gibi).

Çevre Kirliliği ve Çevresel faktörler

Kirlenmiş alanlarda ki su kaynakları ve hava, kimyasal karsinojenle (kansere neden olan virüs, kimyasal madde) karışmaktadır. Tarım ilaçları, trafiğe bağlı hava kirliliği, tekstil işlerinde kullanılan maddeler, boya maddeleri, benzin, katran, asbest (ısıya, aşınmaya ve kimyasal maddelere çok dayanıklı kanserojen mineral) gibi faktörler kanser riskini arttırır.

KANSERDE EVRELEME NEDİR?

Evreleme

Kanser hastalığında evreleme; kanserin vücutta nereye yerleştiğinin, nerelere yayıldığının ya da diğer organlara zarar verip vermediğinin teşhisinin yapılmasıdır. Bu çalışmalar sonunda hastalığın seyri ve hastaların ne tür bir tedavi sürecinden geçirileceği ve nelere dikkat etmeleri gerektiği gibi bilgilerin verilmesi için önemlidir. Amerikan Kanser Komitesi AJCC tarafından hazırlanmış olan TNM tümör nod : lenf nodu , metastaz kısaltmasıdır sistemidir. Evreleme sistemleri arasında ev yaygın olarak kullanılan TNM sistemidir.

kanser-evresinin-belirlenmesi
Kanser Evresinin Belirlenmesi

Kanserin evresinin belirlenmesi için 3 faktöre bakılır.

  • Tümörün büyüklüğü nedir ve nerede yerleşmiştir?
  • Tümör lenf nodlarına yayılmış mıdır?
  • Kanser vücudun düğer bölgelerine yayılmış mıdır? (kanser hücrelerinin yayılmasına metastaz denir.)

T,N,M sonuçlarına bakılarak kanserin ne evrede olduğu tespit edilir. Evreler Romen rakamlarıyla 1’den 4’e kadar belirlenir.’’ Evre 0 kanser ‘’ ise kanser başladığı yer ile sınırlıdır ve diğer çevre dokulara yayılmamış anlamına gelir. Evre 1-2 erken evredir. Bu evrede kanser teşhisi konan hastaların tedavi ile iyileşme oranları yüksektir. Erken evrede ki hastalar genelde cerrahi müdahale ile yada bazen radyoterapi (ışın tedavisi) tedavileri ile şifa elde edebilirler.

Evre 3-4 yada 2-4 arasında olan hastalarda kemoterapi (kimyasal tedavi) de tedavi sürecine eklenir. Orta ve ileri evre olan hastalarda tedavi çok daha zor olmakta ve yaşam süreleri ve kaliteleri daha düşük olduğu gözlenmektedir.

Lenf ve kan kanserinde evreler şu şekilde ayrılır; evre 1-2 erken, 3-4 ise daha ileri seviye olarak adlandırılır. Lenf bezi kanserinde Ann Arbor Evreleme sistemi kullanılır. Kan kanserinde ise kısaca WHO denen Dünya Sağlık Örgütü Evreleme sistemi kullanılır.

Onkoloji uzmanları tarafından kanser tanısı konulduktan sonra yapılacak en önemli şey evreleme değerlendirmesidir.

 Kanserin Belirtileri

  • Açıklanamayan Kilo Kayıpları, kanserin başlıca nedenlerindendir.
  • Ateş, kanser hücrelerine sahip olan kişilerde sıkça görülür ve kan kanseri ve lenf bezi tümörlerinde ise başlangıç belirtisi olarak ortaya çıkabilir
  • Halsizlik:  Halsizlik kanserin seyrini tahmin etme konusunda önemli bir bulgudur.
  • Ağrı : Özellikle meme, testis, lenf bezi veya yumuşak doku tümörleri cilt altında bir yumru veya şişlik ile hissedilebilir.
  • Cilt Değişiklileri : İç organ tümörlerinde de görülmektedir. Ciltte koyulaşma ve kızarıklık olarak görülebilir.
  • Dışkılama veya idrar yapma alışkanlığında değişiklik
  • Öksürük ve horlama

 

  • Rahim ve makattan gelen anormal kanama veya akıntı

Zamansız görülen Vajinal kanamalar rahim ağzı kanseri belirtisi olabilir. Bunun dışında idrarda görülen kan mesane kanseri, dışkıda görülen kan kalınbağırsak kanseri belirtisi olabilir. Bunun dışında balgamda görülen kan akciğer kanseri belirtisi olabilir. Bu anormal kanamalar bazen kanser hastalığının erken döneminde görüleceği gibi ilerleyen dönemlerinde de ortaya çıkabilir.

  • Memede ve vücudun başka bir yerinde ortaya çıkan şişlikler ve sertlikler

Özellikle yumuşak doku, lenf ve memede görülen tümörler deri altında yumru gibi şişkinlikler ile hissedilebilir.  Bunun dışında testis ve kemikler dede ağrı şeklinde hissedilebilir.

İyileşmeyen yaralar

  • Uzun süreli ses kısıklığı, öksürük ve horlama

Birçok tedavi uygulanmasına rağmen geçmeyen öksürük akciğer kanserinin ilk belirtileri olabilir. Aynı şekilde hiçbir durumda geçmeyen horlama ise gırtlak kanseri belirtisi olarak görülebilir.

  • Ben ve siğillerde meydana gelen kanama renk değişikliği, yara

Vücudumuzda doğuştan olan yâda yıllardır olan bir ben veya siğilin şeklinde boyutunda renginde yeni ortaya çıkan bir değişiklik söz konusu ise hemen bir doktora başvurulmalıdır. Bu deri kanserinin (melanom)  erken teşhisini ve tedavi şansını arttırır.

  • Büyük ve küçük abdest yapılırken değişiklik

İdrar yapma sıklığının değişmesi yaparken sancı, yanma yâda kan görülmesi mesane (idrar torbası) yâda prostat kanseri belirtisi olabilir. Ayrıca dışkı boyutunun değişmesi uzun süren kabızlık yâda yine uzun süren ishal de kalınbağırsak kanseri belirtisi olabilir.

  • Sebepsiz kilo kaybı

Mide, ösefagus(yemek borusu),  pankreas ve akciğer kanseri gibi kanser türlerinde özellikle kilo kaybı yaşanır.

  • Ateş

Kan kanseri ve lenf bezi tümörlerinde başlangıç belirtisi olarak görülebilir. Kanser hastalığında ateş ileri seviyede sıklıkla görülür.

  • Halsizlik

Halsizlik kanserin seyrini takip etme hususunda önemli bir bulgudur. Kan kanseri gibi kansızlık yapan mide ve kalınbağırsak kanserlerinin belirtisi olabilir.

Bu belirtileri bilmek erken teşhis açısından önemlidir. Ancak bu belirtilerin bir yâda birkaçını yaşamak kanser olduğunuz anlamına gelmez. Kendi kendinizin bekçisi olun ve öncelikle kanserden korkmamayı öğrenin. Bu belirtileri en doğru şekilde sadece doktorunuz yorumlayacaktır. Herhangi bir belirti yâda rahatsızlığımız olmasa da yılda bir kere kanser taraması testlerini yaptırıp kontrolden geçmeliyiz.  Kanser erken teşhis edildiği zaman iyileşmeyecek bir hastalık değildir.

[Toplam:0    Ortalama:0/5]
Tags

Mustafa YILMAZ

5 yıldır aktif olarak bayan giyim desen tasarımcılığı yapmaktayım.

Related Articles

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Close